Kích thước bánh xe đẩy gồm những thông số nào?

Vì vậy, muốn mô tả đúng kích thước bánh xe đẩy, cần xác định đang nói đến bánh rời hay cụm caster hoàn chỉnh. Bánh rời chủ yếu được nhận diện bằng đường kính và chiều rộng; khi bánh đã lắp trong càng/cụm xoay, chiều cao tổng thể trở thành thông số độc lập phải đọc riêng.

Kích thước bánh xe đẩy gồm ba thông số chính nào?

Ba thông số nên kiểm tra đầu tiên là đường kính bánh (D), chiều rộng bánh (wheel width hoặc tread width tùy cách nhà sản xuất ghi) và chiều cao tổng thể/chiều cao lắp đặt của cụm caster (H). Cách tách này phản ánh đúng cấu tạo: D và chiều rộng mô tả chính bánh xe, còn H mô tả toàn bộ cụm từ vị trí lắp xuống mặt sàn. Blickle dùng D cho wheel diameter, T2 cho wheel width và H cho total height/mounting height.

Điểm quan trọng là không phải lúc nào ba số này cũng cùng thuộc một chi tiết. Nếu chỉ mua hoặc đo bánh rời, D và chiều rộng thường là hai kích thước cốt lõi; “chiều cao” của một bánh tròn về mặt hình học chính là đường kính. Chỉ khi bánh nằm trong càng cố định hoặc càng xoay thì H mới có ý nghĩa như chiều cao của cả cụm.

Ngoài ba thông số trên, bản vẽ kỹ thuật có thể có thêm đường kính lỗ trục d, chiều dài moay-ơ T1, độ lệch càng F, kích thước mặt bích A × B, khoảng cách lỗ a × b và đường kính lỗ bắt bulông. Đây là các kích thước lắp đặt bổ sung, không nên trộn với ba kích thước chính khi trả lời câu hỏi “bánh bao nhiêu, rộng bao nhiêu, cụm cao bao nhiêu”.

Đường kính bánh xe được xác định như thế nào?

Đường kính bánh là khoảng cách lớn nhất qua tâm bánh, đo từ mép ngoài của mặt lăn bên này tới mép ngoài đối diện. Trên bản vẽ hoặc catalog, thông số này thường được biểu diễn bằng D hoặc ký hiệu Ø đi kèm số đo milimét. Trong hệ ký hiệu của Blickle, D được ghi trực tiếp là wheel diameter.

Vì đường kính là kích thước đặc trưng nhất của bánh rời, các cách gọi như “bánh 100”, “bánh 125” hay “bánh 200” cần được đối chiếu với cột Diameter/Wheel Ø trước khi suy luận bất kỳ kích thước nào khác. Chẳng hạn, một mẫu caster của TENTE ghi đường kính bánh 125 mm nhưng chiều cao tổng thể của cụm là 162 mm; một mẫu khác dùng bánh 200 mm nhưng cụm cao 250 mm. Các số liệu này cho thấy đường kính bánh và chiều cao cụm là hai đại lượng riêng.

Do đó, nếu đo để thay bánh, hãy lấy đường kính ở chính bánh xe. Nếu đo để xác định khoảng sáng hoặc chiều cao của xe sau khi lắp caster, đường kính D chưa đủ; cần thêm H.

Chiều rộng bánh xe đo ở phần nào?

Chiều rộng bánh được đo theo phương trục bánh, tức bề ngang của phần bánh từ một bên sang bên kia. Tuy nhiên, tên gọi trong catalog cần được đọc cẩn thận. Blickle tách T2 = wheel width và T1 = hub length, nghĩa là chiều rộng bánh không mặc nhiên bằng chiều dài moay-ơ.

Một số nhà sản xuất còn dùng cột tread width để chỉ bề rộng phần mặt lăn. Ví dụ, TENTE công bố một caster có bánh đường kính 125 mm với tread width 30 mm; ở một mẫu đường kính 200 mm, tread width là 50 mm.

Vì vậy, khi gặp một số đo “rộng 30 mm” hay “rộng 50 mm”, cần nhìn đúng tên trường dữ liệu thay vì chỉ nhìn con số. Wheel width, tread width, hub length và overall width của cả cụm không nên được tự động coi là một thông số. Với mục tiêu xác định kích thước bánh, ưu tiên cột wheel width hoặc tread width theo định nghĩa của chính catalog; nếu cần lắp vào càng hoặc trục hiện có, mới kiểm tra thêm hub length và các kích thước trục liên quan.

Chiều cao tổng thể của cụm bánh xe đẩy được đo ra sao?

Chiều cao tổng thể H là kích thước của caster hoàn chỉnh sau khi lắp, được xác định theo phương thẳng đứng từ mặt chuẩn lắp của cụm đến điểm thấp nhất của bánh/mặt sàn. Blickle gọi H là total height hoặc mounting height cho cả swivel castor và fixed castor.

Thông số này cho biết cụm bánh sẽ nâng đáy khung hoặc thiết bị lên bao nhiêu so với sàn. Nó không thể được thay thế bằng D vì giữa mặt lắp và tâm trục còn có phần càng, cụm xoay và kết cấu gá.

Số liệu thực tế cho thấy sự khác biệt rất rõ: mẫu TENTE đường kính 125 mm có overall height 162 mm và tread width 30 mm; mẫu đường kính 200 mm có overall height 250 mm và tread width 50 mm. Khi đo một caster mặt bích, điểm đầu của H là mặt tỳ lắp đặt, không phải mép trên tùy ý của bu-lông hay một chi tiết nhô ra. Với kiểu lắp khác, nên dùng mặt chuẩn thể hiện trên bản vẽ nhà sản xuất để tránh cộng nhầm phần gá.

Vì sao cùng đường kính bánh nhưng chiều cao tổng thể có thể khác?

Về hình học, nếu gọi khoảng cách từ mặt lắp đến tâm trục bánh là c, thì chiều cao tổng thể của cụm có thể hiểu là H = c D/2. Vì vậy, khi D không đổi nhưng thiết kế càng, cụm xoay hoặc vị trí trục làm c thay đổi, H cũng thay đổi. Đây là lý do không thể lấy một hệ số cố định từ đường kính để suy ra chiều cao cho mọi caster. Cấu tạo của caster gồm riêng phần càng, đầu xoay, bánh và trục bánh, nên vị trí tương đối giữa mặt lắp và trục phụ thuộc thiết kế cụm.

Dữ liệu của TENTE minh họa trực tiếp điều này. Ba thiết kế caster đều dùng bánh đường kính 100 mm nhưng có chiều cao tổng thể lần lượt 128 mm, 139 mm và 141 mm. Như vậy, “cùng bánh 100 mm” không đồng nghĩa “cùng chiều cao lắp đặt”.

Điều này đặc biệt quan trọng khi đo để thay một caster đang sử dụng: giữ nguyên D chỉ bảo đảm cỡ bánh tương đương về đường kính; nếu H thay đổi, đáy xe có thể cao hoặc thấp hơn trước. Vì thế, D và H phải được kiểm tra như hai thông số độc lập.

Cách đọc kích thước bánh xe đẩy trên catalog và bản vẽ

Cách đọc ít nhầm nhất là đi theo đúng đối tượng và ký hiệu. Trước hết, xác định trang dữ liệu đang mô tả wheel hay castor. Sau đó đọc D/Ø để biết đường kính, đọc wheel width hoặc tread width để biết bề rộng bánh, rồi đọc H/overall height/mounting height nếu đó là cụm caster. Cách phân loại kích thước này phù hợp với hệ ký hiệu kỹ thuật mà Blickle công bố cho bánh rời và caster.

Có thể đọc một dòng thông số theo logic sau:

· Đường kính Ø125 mm: Đường kính bánh là 125 mm

· Chiều rộng mặt lăn 30 mm: Bề rộng mặt lăn được nhà sản xuất công bố là 30 mm

· Chiều cao tổng thể 162 mm: Toàn bộ cụm caster cao 162 mm tính theo mặt chuẩn lắp của sản phẩm

Ba giá trị trên xuất hiện cùng trên một mẫu TENTE, cho thấy một bộ kích thước hoàn chỉnh không thể rút gọn thành riêng con số “125 mm”.

Sau khi ba kích thước chính đã rõ, mới kiểm tra các kích thước lắp đặt nếu mục tiêu là đối chiếu với xe hiện có. Với bánh rời, đó có thể là bore diameter d và hub length T1; với caster mặt bích, có thể là plate dimensions A × B, bolt hole spacing a × b và bolt hole diameter d; caster xoay còn có thể có offset F.

Một chuỗi ghi ngắn kiểu “100 × 32 mm” vì vậy không nên được diễn giải máy móc nếu catalog không nói rõ hai số đại diện cho gì. Cách chắc chắn hơn là đối chiếu tên cột hoặc bản vẽ kích thước: số thứ nhất có thể là đường kính, nhưng số thứ hai phải được xác nhận là wheel width, tread width hay một kích thước khác trước khi dùng để thay thế hoặc gia công.

Tóm lại, kích thước bánh xe đẩy được hiểu chính xác nhất qua ba thông số: đường kính bánh D, chiều rộng bánh/mặt lăn và chiều cao tổng thể H của cụm caster. Với bánh rời, trọng tâm là đường kính và chiều rộng; với caster hoàn chỉnh, phải đọc thêm H và không được suy H trực tiếp từ D. Khi cần đối chiếu lắp đặt, các kích thước như lỗ trục, chiều dài moay-ơ, độ lệch càng, mặt bích và khoảng cách lỗ chỉ là lớp thông tin bổ sung sau ba kích thước chính.