Ứng dụng của tấm ván nhựa lót sàn chịu lực

Vì vậy, tiêu chí quan trọng không phải chỉ là công trình “nhẹ” hay “nặng”, mà là tải trọng mà sàn phải chịu trong quá trình sử dụng. TCVN 2737:2023 hiện còn hiệu lực và quy định các mức tải khác nhau cho nhà ở, văn phòng, khu thương mại, kho, khu tập trung đông người và bãi đỗ xe. Một hệ tấm lót sàn bằng nhựa dạng ván chịu lực có thể phù hợp với gác lửng nhà ở nhưng chưa chắc đáp ứng một cửa hàng, kho hàng hoặc sân khấu nếu giữ nguyên cấu tạo khung.

Gác lửng, gác xép và nhà ở cải tạo

Đây là nhóm ứng dụng sát với đặc tính của tấm ván nhựa chịu lực nhất. Ván được đặt trên hệ khung nên có thể tạo mặt sàn mới mà không phải hình thành một bản bê tông đổ tại chỗ. Cách cấu tạo này đặc biệt hữu ích với nhà phố, phòng trọ hoặc công trình đang cải tạo khi chủ nhà muốn tăng diện tích sử dụng nhưng cần kiểm soát phần tải trọng bổ sung lên kết cấu hiện hữu.

TCVN 2737:2023 quy định tải trọng tạm thời phân bố đều không nhỏ hơn 1,5 kN/m² đối với sàn khu vực ở; ban công, lô gia là 2,0 kN/m², còn sảnh, hành lang và cầu thang liên quan đến khu vực ở là 3,0 kN/m². Các giá trị này cho thấy một gác ngủ hoặc phòng sinh hoạt không thể được đánh đồng về yêu cầu tải với hành lang hay cầu thang chỉ vì chúng cùng nằm trong một ngôi nhà.

Với gác lửng dùng cho phòng ngủ, phòng làm việc nhỏ hoặc không gian sinh hoạt thông thường, tấm ván nhựa có thể là phương án phù hợp khi sản phẩm, khoảng cách xà gồ và hệ khung được thiết kế cho tải dự kiến. Nếu đặt tủ nặng, bồn chứa, két hoặc thiết bị có chân đế nhỏ, phải kiểm tra thêm tải tập trung thay vì chỉ lấy tổng khối lượng chia cho diện tích sàn. TCVN yêu cầu bộ phận chịu lực của sàn tầng còn phải được kiểm tra với tải tập trung thẳng đứng; khi nhiệm vụ thiết kế không quy định lớn hơn, giá trị tiêu chuẩn đối với sàn tầng là 1,5 kN.

Với nhà cũ, việc dùng vật liệu sàn nhẹ không tự động đồng nghĩa kết cấu hiện hữu đủ khả năng chịu thêm một tầng lửng. Dầm, cột, tường chịu lực, liên kết và móng vẫn cần được đánh giá theo tải của toàn bộ hệ sàn mới.

Nhà lắp ghép, nhà tiền chế và container

Nhà lắp ghép và các kết cấu khung thép là môi trường thuận lợi cho tấm ván nhựa chịu lực vì bản thân phương pháp thi công đã dựa trên các cấu kiện lắp ghép. Tấm có thể liên kết trực tiếp với hệ khung theo quy cách của nhà sản xuất, hạn chế các công đoạn ướt và không cần chờ một bản bê tông đóng rắn trước khi hoàn thiện mặt sàn. Các nhà cung cấp dòng ván PVC chịu lực cũng đưa nhà tiền chế, công trình cải tạo và container văn phòng vào nhóm ứng dụng thực tế của sản phẩm.

Điều kiện quan trọng là hệ khung phải được thiết kế cùng với loại tấm cụ thể. Khả năng chống võng thay đổi khi khoảng cách gối đỡ thay đổi; mối nối treo ngoài xà gồ hoặc khung quá thưa có thể khiến mặt sàn mất ổn định dù thông số tải của bản thân tấm khá cao. Một số hướng dẫn kỹ thuật của nhà cung cấp vì thế quy định khoảng cách xà gồ theo từng mục đích sử dụng thay vì đưa ra một cấu hình chung cho mọi công trình.

Đối với nhà container, nhà module hoặc công trình có thể tháo lắp, lợi thế đáng chú ý nằm ở hệ sàn khô và khả năng tích hợp với khung thép. Tuy nhiên, tải trọng của vách, thiết bị gắn cố định và các điểm kê nội thất vẫn phải được đưa vào phương án kết cấu; không nên coi tấm ván là bộ phận độc lập với khung.

Văn phòng, showroom và cửa hàng

Văn phòng là ứng dụng tương đối thuận lợi nếu hệ sàn được thiết kế đúng tải. TCVN 2737:2023 quy định tải trọng tạm thời phân bố đều không nhỏ hơn 2,0 kN/m² đối với sàn phòng làm việc và một số phòng kỹ thuật. Đây là cơ sở hữu ích để đối chiếu với dữ liệu thử nghiệm hoặc bảng tải của hệ ván và khung dự kiến sử dụng.

Showroom và cửa hàng cần thận trọng hơn. Khu vực trưng bày nơi người đi lại tự do được quy định ở mức 4,0 kN/m²; cửa hàng bán lẻ cũng là 4,0 kN/m², trong khi khu bán hàng của trung tâm thương mại hoặc siêu thị là 5,0 kN/m². Như vậy, một sản phẩm dùng tốt cho phòng làm việc không mặc nhiên đáp ứng được cửa hàng đông người chỉ vì cùng sử dụng làm sàn nội thất.

Ngoài tải do người, showroom thường có tủ trưng bày, kệ hoặc thiết bị đặt cố định. Các vật này có thể tạo tải cục bộ lớn tại một số chân đế. Phương án hợp lý là đối chiếu đồng thời tải phân bố của toàn khu vực và tải tập trung tại các vị trí kê nặng, sau đó tăng mật độ khung hoặc bố trí cấu kiện gia cường tại những điểm cần thiết.

Do đó, tấm ván nhựa chịu lực có thể dùng cho văn phòng, showroom và cửa hàng, nhưng mức độ phù hợp giảm dần khi mật độ người, hàng hóa và tải tập trung tăng lên. Công năng thực tế phải quyết định cấu tạo sàn, thay vì chọn một quy cách ván rồi áp dụng giống nhau cho mọi mặt bằng thương mại.

Kho hàng và nhà xưởng nhẹ

Kho nhẹ là ứng dụng khả thi nhưng cũng là nơi dễ hiểu sai nhất về cụm từ “chịu lực”. TCVN 2737:2023 quy định đối với kho thương mại, tải phân bố đều tiêu chuẩn không nhỏ hơn 5,0 kN/m² và tải tập trung không nhỏ hơn 6,0 kN. Với phòng kho xưởng và công nghiệp, tải phải xác định theo nhiệm vụ thiết kế; riêng giá trị phân bố đều không được nhỏ hơn 3,0 kN/m² khi tính bản sàn và dầm phụ, còn tải tập trung không nhỏ hơn 3,0 kN.

Những con số này giải thích vì sao thông số “500 kg/m²” hay “700 kg/m²” trên tài liệu bán hàng chưa đủ để quyết định sử dụng. Chẳng hạn, một nhà cung cấp công bố tấm PVC dày 22 mm chịu 500–700 kg/m², nhưng chính tài liệu sản phẩm cũng cho biết khả năng tải thay đổi theo thiết kế và cách thi công hệ khung. Thông số thương mại phải được hiểu đúng điều kiện thử và kiểu tải trước khi so với tải thiết kế của công trình.

Ván nhựa vì thế phù hợp hơn với kho chứa vật dụng thông thường, kho phụ trợ hoặc nhà xưởng nhẹ nơi hàng hóa được phân bố tương đối đều và không có máy móc lớn. Với kệ cao, chân kệ nhỏ, pallet tập trung, xe nâng hoặc thiết bị rung, tải cục bộ và tải động có thể trở thành yếu tố chi phối. TCVN cũng yêu cầu tải do thiết bị, vật liệu chất kho và xe bốc xếp phải xác định theo giải pháp công nghệ; tải động của xe bốc xếp hoặc xe nâng di động còn được xét với hệ số động lực theo quy định của tiêu chuẩn.

Nói cách khác, “kho hàng” không phải một nhóm công trình đồng nhất. Một kho phụ kiện nhẹ và một kho pallet có xe nâng có thể đòi hỏi hai hệ sàn hoàn toàn khác nhau dù diện tích tương đương.

Sàn tạm, sân khấu và công trình sự kiện

Tấm ván nhựa chịu lực cũng được một số nhà cung cấp định hướng cho sàn sân khấu hoặc sàn tạm nhờ cấu tạo lắp ghép trên khung. Ứng dụng này hợp lý về phương pháp thi công, nhưng yêu cầu chịu lực thường cao hơn nhiều so với gác ngủ hay văn phòng.

TCVN 2737:2023 xếp sân khấu và các khu vực tập trung rất đông người vào nhóm có tải trọng phân bố đều không nhỏ hơn 5,0 kN/m². Đối với sân khấu nhà hát và một số không gian hoạt động đông người, tiêu chuẩn còn yêu cầu xét tác dụng động; nội dung tiêu chuẩn nêu tần số 2 Hz và biên độ 1,7 kPa cho các trường hợp liên quan.

Vì vậy, khả năng tháo lắp không nên được dùng thay cho kiểm tra kết cấu. Sàn sự kiện có thể chịu thêm loa, màn hình, thiết bị ánh sáng, bục kỹ thuật hoặc tải do nhiều người tập trung tại một khu vực nhỏ. Tấm ván chỉ nên được áp dụng khi toàn bộ hệ khung, liên kết và mặt sàn đã được kiểm tra theo kịch bản sử dụng thực tế.

Công trình tải nặng cần tính toán riêng

Không nên mặc định dùng tấm ván nhựa lót sàn chịu lực cho bãi đỗ xe, khu có xe nâng thường xuyên, sàn đặt máy nặng, kho có giá kệ tải lớn hoặc những nơi chịu tải động và tải tập trung cao. Lý do nằm ở sự khác biệt giữa tải phân bố và tải cục bộ.

Ví dụ, với bãi đỗ xe trong nhà dành cho phương tiện có tổng trọng lượng không quá 30 kN, TCVN 2737:2023 quy định khu vực đỗ xe có tải phân bố đều không nhỏ hơn 3,5 kN/m² nhưng tải tập trung lên tới 20 kN; tại đường dốc, các giá trị tương ứng là 5,0 kN/m² và 25 kN. Một tấm sàn có thông số tải phân bố vài trăm kilogram trên mỗi mét vuông vì thế không thể được suy ra là thích hợp cho ô tô.

Nếu mục đích là hoàn thiện bề mặt khu vực để xe, cần phân biệt tấm ván chịu lực làm sàn trên khung với tấm nhựa chịu lực lót sàn gara được sử dụng như một giải pháp lát cho khu vực gara. Hai nhóm vật liệu có vai trò và cách truyền tải khác nhau, vì vậy thông số chịu tải của sản phẩm lát gara không nên được dùng để suy ra khả năng chịu lực của một hệ sàn ván đặt trên khung, và ngược lại.

Tương tự, không nên mặc định đưa sản phẩm dùng trong nhà ra khu vực phơi nắng mưa chỉ dựa trên đặc tính của nhựa PVC. Phạm vi môi trường sử dụng phải dựa vào tài liệu kỹ thuật của đúng sản phẩm; một số nhà cung cấp tấm sàn PVC chịu lực hiện chỉ khuyến nghị sử dụng trong nhà hoặc nơi có mái che.

Trước khi lựa chọn cho một công trình cụ thể, nên kiểm tra bốn dữ liệu:

• Công năng sử dụng và tải trọng yêu cầu của khu vực

• Tải phân bố, tải tập trung và tải động có thể xuất hiện

• Thông số của đúng loại tấm, gồm điều kiện thử, nhịp kê và cấu tạo gối đỡ

• Khả năng chịu lực của khung, liên kết và kết cấu hiện hữu

Nếu bốn yếu tố này tương thích, tấm ván nhựa chịu lực có thể phát huy tốt trong các hệ sàn nhẹ, đặc biệt ở gác lửng, nhà cải tạo, nhà lắp ghép, văn phòng, một số mặt bằng thương mại, kho nhẹ và sàn tạm. Nếu công trình có tải tập trung lớn, thiết bị nặng hoặc yêu cầu sử dụng đặc biệt, tên gọi “ván chịu lực” không đủ để thay thế việc tính toán kết cấu.

Tấm ván nhựa lót sàn chịu lực phù hợp nhất với những công trình cần tạo sàn trên khung đỡ, sử dụng tải ở mức có thể kiểm soát và cần phương pháp thi công khô. Gác lửng nhà ở, nhà cải tạo, nhà lắp ghép và văn phòng thường là những ứng dụng thuận lợi; showroom, cửa hàng, kho và sân khấu chỉ phù hợp khi cấu tạo hệ sàn được kiểm tra theo tải sử dụng thực tế. Với bãi đỗ xe, máy móc nặng, kệ kho tải lớn hoặc tải động đáng kể, cần thiết kế và kiểm chứng riêng thay vì dựa vào một thông số kg/m² của tấm ván.