Cách chuẩn bị nền lắp sàn nhựa PVC và vinyl

Với nền bê tông, nguyên tắc kỹ thuật là bề mặt phải khô, sạch, nhẵn, chắc chắn và không chứa vật liệu có thể ảnh hưởng đến độ bám dính. Nền còn phải được kiểm tra độ ẩm và pH trước khi lắp sàn. Yêu cầu cụ thể về độ ẩm, pH, độ phẳng hay độ hút nước không nên áp dụng bằng một con số chung cho mọi sản phẩm mà phải đối chiếu với hướng dẫn của nhà sản xuất sàn, keo và vật liệu xử lý nền.

Nền phải chắc, ổn định và không có khuyết tật ảnh hưởng đến sàn

Điều kiện đầu tiên khi chuẩn bị nền lắp sàn nhựa là nền phải đủ ổn định để tạo thành mặt đỡ liên tục cho vật liệu hoàn thiện. Với nền bê tông, ASTM F710 yêu cầu bề mặt nhận sàn đàn hồi phải khô, sạch, nhẵn và có kết cấu chắc chắn. Tiêu chuẩn này đánh giá khả năng tiếp nhận lớp sàn chứ không thay thế việc đánh giá khả năng chịu lực kết cấu của bản sàn.

Các vết nứt, rãnh, chỗ lõm, lỗ hoặc bất thường trên bề mặt cần được xử lý bằng vật liệu vá hoặc lớp lót san phẳng phù hợp. Mục đích không đơn thuần là làm nền đẹp hơn: sàn PVC/vinyl, nhất là vật liệu tương đối mỏng và mềm, có thể phản ánh khuyết tật của lớp nền lên bề mặt hoàn thiện.

Cần phân biệt khuyết tật bề mặt có thể sửa với hiện tượng nền đang chuyển vị hoặc nứt hoạt động. Trám một vết nứt không giải quyết được nguyên nhân nếu kết cấu phía dưới vẫn tiếp tục dịch chuyển. Trong trường hợp đó, phải xác định và xử lý nguyên nhân trước khi phủ sàn.

Độ phẳng cần được đo thay vì chỉ quan sát bằng mắt

Nền phẳng giúp vật liệu tiếp xúc đồng đều với bề mặt, hạn chế lộ gợn và hỗ trợ hệ hèm hoặc lớp keo hoạt động đúng thiết kế. “Phẳng” ở đây không nhất thiết đồng nghĩa với “nằm ngang”; yêu cầu quan trọng là bề mặt không có những điểm cao thấp vượt dung sai cho phép của hệ sàn.

Một ngưỡng tham khảo kỹ thuật trong ASTM F710-22 đối với nền bê tông nhận resilient flooring là độ phẳng tương đương khoảng 3,9 mm trên 3,05 m và 0,8 mm trên 305 mm. Tuy nhiên, tiêu chuẩn cũng nhấn mạnh hướng dẫn bằng văn bản của nhà sản xuất sàn và vật liệu liên quan phải được xem xét khi thi công.

Vì vậy, cách kiểm tra thực tế là dùng thước thẳng đủ dài hoặc phương pháp đo được chỉ định, tìm các điểm gồ và vùng lõm rồi đánh dấu để xử lý. Điểm cao có thể cần mài; vùng thấp có thể cần vá hoặc sử dụng vật liệu san phẳng tương thích. Sau khi sửa, phải kiểm tra lại thay vì mặc định rằng lớp bù đã tạo được mặt nền đạt yêu cầu.

Nền phải sạch và không còn chất làm giảm độ bám dính

Bụi mịn là một trong những vấn đề dễ bị xem nhẹ. Keo có thể bám vào lớp bụi thay vì bám trực tiếp vào nền, khiến liên kết yếu dù bề mặt ban đầu trông tương đối sạch.

Ngoài bụi, nền bê tông cần được loại bỏ các chất có khả năng ảnh hưởng đến liên kết hoặc quá trình thoát ẩm như dầu, mỡ, sáp, sơn, dung môi, cặn keo cũ, chất tháo keo, một số hợp chất bảo dưỡng hoặc phủ bề mặt và các vật liệu ngoại lai khác. Làm sạch bằng cạo, chải, hút bụi hoặc phương pháp xử lý thích hợp tùy tình trạng nền.

Không nên mặc định rằng chỉ cần quét nhà là đủ. Nếu còn lớp phủ, keo cũ hoặc chất ô nhiễm bám chặt, vấn đề nằm ở chính bề mặt tiếp xúc. Khi đó cần xử lý đến lớp nền thích hợp và bảo đảm vật liệu sửa chữa tương thích với hệ keo, lớp lót và sàn sẽ sử dụng.

Độ ẩm của nền bê tông phải được kiểm tra trước khi lắp

Bề mặt bê tông khô khi sờ tay không chứng minh toàn bộ bản sàn đã đạt điều kiện độ ẩm. Hơi ẩm bên trong hoặc hơi ẩm truyền qua bản bê tông vẫn có thể tác động tới keo, vật liệu vá và lớp sàn sau khi bề mặt bị phủ kín.

ASTM F710 yêu cầu các bản bê tông phải được kiểm tra độ ẩm bất kể tuổi của bê tông hay cao độ công trình. Các phương pháp kỹ thuật có thể liên quan đến đo độ ẩm tương đối trong bản bê tông theo ASTM F2170 hoặc phương pháp khác được hệ vật liệu chấp thuận.

Không có một ngưỡng độ ẩm duy nhất áp dụng an toàn cho mọi loại PVC, vinyl và mọi loại keo. Giới hạn chấp nhận phải lấy từ hướng dẫn của nhà sản xuất đối với chính tổ hợp nền – keo – vật liệu sàn đang thi công. Nếu kết quả vượt giới hạn đó, không nên giải quyết bằng cách đơn giản phủ sàn lên trên; cần xác định nguồn ẩm và áp dụng biện pháp xử lý phù hợp.

Đây cũng là lý do một nền bê tông mới đã đủ thời gian bảo dưỡng theo kinh nghiệm vẫn không nên được mặc định là đủ khô. Tuổi của bê tông không thay thế kết quả kiểm tra tại công trình.

pH và độ hút nước của nền cũng ảnh hưởng đến hệ sàn dán keo

Độ ẩm không phải thông số duy nhất cần quan tâm. ASTM F710 yêu cầu nền bê tông được kiểm tra pH trước khi lắp resilient flooring. Mức pH được phép phải tuân theo giới hạn bằng văn bản của nhà sản xuất vật liệu sàn hoặc keo.

Điều này quan trọng vì môi trường kiềm không phù hợp có thể ảnh hưởng đến một số hệ keo và vật liệu liên quan. Do đó, đánh giá nền chỉ dựa trên câu hỏi “đã khô chưa?” là chưa đủ đối với hệ PVC/vinyl dán keo.

Độ hút nước hay độ xốp của bề mặt cũng cần được xem xét vì nó ảnh hưởng đến cách nền tương tác với primer, keo và vật liệu san phẳng. ASTM F710-22 yêu cầu đánh giá khả năng hút nước của nền bê tông và ưu tiên tiêu chí, phương pháp do nhà sản xuất các vật liệu trong hệ thống quy định.

Thực tế này giải thích vì sao hai nền có vẻ giống nhau vẫn có thể cần cách xử lý khác nhau: một nền quá hút có thể lấy nước hoặc thành phần lỏng từ vật liệu thi công nhanh hơn, trong khi bề mặt quá kín lại có thể ảnh hưởng đến khả năng liên kết của một số hệ sản phẩm.

Mức độ xử lý nền phụ thuộc vào loại sàn PVC hoặc vinyl được lắp

Không phải mọi sàn nhựa đều phản ứng giống nhau với sai lệch của nền. Sàn vinyl mềm hoặc sàn dán keo thường đòi hỏi chất lượng bề mặt rất cao vì vật liệu nằm sát nền; vết vá, gờ, rãnh hoặc hạt cứng phía dưới có khả năng biểu hiện lên mặt sàn.

Với sàn rigid core hoặc một số hệ hèm khóa lắp nổi, kết cấu cứng hơn có thể chịu được một số sai lệch nhỏ tốt hơn vật liệu mềm. Tuy vậy, điều này không có nghĩa là có thể bỏ qua việc chuẩn bị nền. Độ phẳng, độ ẩm, khe giãn nở, lớp lót và các điều kiện lắp đặt vẫn phải tuân theo yêu cầu của nhà sản xuất.

Khi lựa chọn tấm nhựa lót sàn, cũng cần xác định rõ cấu tạo sản phẩm và phương pháp lắp đặt thay vì chỉ dựa vào tên gọi vật liệu. Sản phẩm đặt trực tiếp, lắp nổi và sản phẩm cần liên kết với nền có thể đặt ra yêu cầu khác nhau về độ phẳng, độ sạch và tình trạng bề mặt. Việc đối chiếu hướng dẫn kỹ thuật của đúng sản phẩm trước khi xử lý nền giúp tránh chuẩn bị thiếu hoặc áp dụng tiêu chuẩn của một loại sàn cho loại khác.

Vì vậy, không nên chuẩn bị nền theo một công thức duy nhất rồi áp dụng cho mọi sản phẩm mang tên “sàn nhựa”. Trước khi xử lý nền cần xác định ít nhất phương pháp lắp — dán keo hay lắp nổi — cùng yêu cầu kỹ thuật của đúng mã sàn, keo, primer và vật liệu san phẳng dự kiến sử dụng.

Kiểm tra nền theo trình tự trước khi bắt đầu thi công

Một quy trình kiểm tra hợp lý bắt đầu từ tình trạng cơ học của nền rồi mới đi đến các thông số không thể đánh giá chính xác bằng mắt. Trước tiên, kiểm tra nền có chắc, nứt, bong, rỗng, gồ hoặc lõm hay không. Sau đó đo độ phẳng và xử lý các điểm vượt dung sai.

Tiếp theo, loại bỏ bụi và các chất có khả năng cản trở liên kết. Với nền bê tông, thực hiện phép thử độ ẩm, pH và đánh giá độ hút nước khi hệ vật liệu yêu cầu. Kết quả cần được so sánh với giới hạn của nhà sản xuất sàn, keo, primer hoặc lớp xử lý nền sẽ dùng.

Chỉ nên chuyển sang lắp đặt khi các điều kiện này đồng thời đạt yêu cầu. Việc nền đạt một tiêu chí không bù được cho tiêu chí khác: nền rất phẳng nhưng còn ẩm vẫn chưa sẵn sàng; nền khô nhưng bụi hoặc nhiễm dầu cũng chưa thích hợp để dán sàn.

Một nền phù hợp cho sàn PVC hoặc vinyl không chỉ cần “phẳng và sạch” mà phải tạo được bề mặt chắc, khô, sạch, nhẵn và tương thích với toàn bộ hệ vật liệu. Với nền bê tông, kiểm tra độ ẩm và pH là những bước kỹ thuật quan trọng; độ phẳng và độ hút nước cũng cần được đánh giá theo hệ sản phẩm sử dụng. Các con số giới hạn cuối cùng nên lấy từ hướng dẫn của nhà sản xuất sàn và keo thay vì dùng một ngưỡng chung cho mọi công trình.